MAKATOTOHANANG PANGYAYARING NAGAGANAP SA MGA PANGUNAHING TAUHAN SA MGA PILING MAIKLING KWENTO NI LIWAYWAY A. ARCEO: ISANG PAGSUSURI

Author: Prof. Pamela G. Dalman

Panimula

Isa si Liwayway Arceo na isang kwentista ang nagpahayag sa isang masining na paraan ng kanyang damdamin, pananaw, kakayahan, kahusayan at kadakilaan. Ang mga panulat niyang maikling kwento ay maihahanay sa masining na likha. Dito naibahagi niya ang kanyang mga karanasan at ang mga pangyayaring makatotohanang nagaganap sa lipunan na ginagalawan. Sa mga akdang ito masasalamin ang sariling buhay upang maging huwaran para sa kabutihang naibabahagi nito sa buhay ng tao.

Ang mga makatotohanang pangyayaring ito ay masasalamin sa mga piling maikling kwento ni Liwayway Arceo. Sa mga kwentong sinulat niya ay sinuring mabuti ang mga inilahad na pangyayari at inilarawan sa pamamagitan ng mga ginamit na diyalogo, upang mabigyan ng tamang patunay na ang mga pangyayaring natagpuan sa kwento ay nadarama, nakikita at totoong nagaganap sa kasalukuyang panahon sa ating lipunang ginagalawan.

Ang malawak na pagpapakahulugan ng realismo ay “wastong representasyon ng realidad” na maituturing na isang pamaraang pampanitikan na ginagamit ng maraming paaralang sumusulat ng pananaliksik. Inilalahad sa pananaliksik na ito ang mga teorya na ginagamit upang maging gabay sa tinatahak na landasin tungo sa isang matagumpay na pagsusuri.
Isa sa mapagkakatiwalaang teorya na natagpuan ng mananaliksik ay ang ibinigay ni Reyes (1992) aniya: Sa pananaw na realismo ay nakapaloob ang paniniwalang may taglay na kapangyarihan ang teksto at ang manunulat ng akda na susuriin ay masalimuot na realidad at gagamitin ang mga ito sa paglikha ng mga akda na sa tingin niya ay representasyon ng realidad.

Upang higit na maging makatarungan ang ginagawang pagsusuri ay idinagdag ang teorya mula kay Cassanova (2001) na nagsasabing ang pamaraang realismo ay naglalarawan sa paraang siyentipiko at hindi namimili ng mga bagay na nadarama at napag-ukulan ng pagmamasid. Inilalarawan ang buhay sa katunayan nito at walang idealismo.

Sa teoryang ito, ipinahayag ang paglalarawan ng iba’t ibang kalakaran ng realismo at inilalarawan sa anyong pampanitikan ang kalagayan ng lipunan sa makatotohanang pamamaraan. Sa pamamagitan nito naipakita ang makulay na mundo ng tao. Ang iba’t ibang damdamin ng tao ay nababasa, napapakinggan at ating napapanood sa isang malikhaing batayan ng panitikan.

Para naman kay Reyes (1992), ang mas malinaw na doktrina ng realismo ay isang impirikal sa pag-unawa sa mundo kung saan ipinalalagay na ang panitikan ay nagtataglay ng kapangyarihang hulihin, ilarawan
ang karanasang bumuo ng buhay sa kanyang partikular na kakayahan. Sa pag-aaral na ito ni Reyes ay nakatutulong upang maging lunsaran para sa mga makatotohanang pangyayari sa mga kwento ni Liwayway A. Arceo. Kinilala ng mananaliksik ang mga makatotohananng pangyayari ayon sa kamalayang sikolohikal, ispiritwal at emosyunal na dulot sa mga pangunahing tauhan. Inilahad din ang mga implikasyon nito sa lipunang ginagalawan sa kasalukuyang panahon.

Ang pag-aaral ay nakatuon sa pagsusuri sa mga makatotohanang pangyayaring inilahad sa mga pagbabagong nakikita sa mga tauhan ayon sa mga kamalayang sikolohikal, ispiritwal at emosyunal sa mga piling maikling kwento ni Liwayway A. Arceo at sa naging dulot na pagbabago sa mga pangunahing tauhan. Ito ay sumasaklaw sa sampung (10) maikling kwento: “Uhaw ang Tigang na Lupa (1943)”, “Ang Nanay ni Iking”, “Ang Buhok ni Pilo”, “Doon sa Looban”, “Kalapati, Ang Tagapayo”, “Iro: Sabungero”, “Sa’n ang Lakad Mo Ngayon, Ma?”, “Ikaw Pala, Misis Brown…Kumusta?” at “Ang Puso Niya ay Isang Rosas”.

Ang pananaliksik ay isinagawa ngayong taong 2009]2010 sa paaralan ng St. Michael’s College, Lunsod ng Iligan.
Ang pag-aaral na isinagawa ng mananaliksik ay naglalayong makapag-ambag ng impormasyon tungkol sa mga makatotohanang pangyayari na matatagpuan sa akdang pampanitikan na magbibigay gabay sa mga mambabasa. Ito ay makadaragdag sa kanilang kaalaman ng mga guro ng panitikan, makapagbigay ng ideya sa paraan ng pagtuturo.
Maragdagan ang kaalaman ng mga mag-aaral tungkol sa realidad ng buhay. Maipaabot sa kanilang puso’t isipan ang katotohanan ay kailangang maintindihan tungo sa makabuluhang pamumuhay sa lipunang kanilang kinabibilangan. Ang papel na ito ay makatutulong nang malaki sa mga mambabasa upang maunawaan nilang mabuti at maintindihan ang kabuuan ng mga nasusulat na mga maikling kwento.

Makapagbibigay ang pananaliksik na ito ng sapat na impormasyon upang lumawak ang kaalaman tungkol sa mga paksang tinalakay ng mataas na paaralan at kolehiyo at makatutulong sa kanilang isasagawang pananaliksik sa mga realismong pananaw na napapaloob sa iba pang anyo ng akda.

Get it here

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.